Το εκπαιδευτικό σύστημα στη χώρα μας είναι σκληρό και απαιτητικό για όλους τους μαθητές. Στην εφηβική ηλικία, τα παιδιά καλούνται να προετοιμαστούν για τον γολγοθά που ονομάζεται πανελλαδικές εξετάσεις, αλλά και να πάρουν σοβαρές αποφάσεις για το μέλλον τους. Αρχικά τι θα επιλέξουν να σπουδάσουν και κατ’ επέκταση με τι θα ασχοληθούν επαγγελματικά. Αυτό δημιουργεί, το λεγόμενο άγχος επίδοσης, το οποίο τις περισσότερες φορές ενισχύεται από κοινωνικές και οικογενειακές παραινέσεις ώστε να καταφέρουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Ποιος είναι όμως ο τρόπος ώστε οι έφηβοι να οχυρωθούν κατάλληλα, να διαχειριστούν όλα αυτά τα πρωτόγνωρα συναισθήματα και να πάρουν τις καλύτερες δυνατές αποφάσεις;
Η ψυχοθεραπεία, η συμβουλευτική και ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι τα κλειδιά ώστε όλα αυτά να μπουν σε μια σειρά ταξινόμησης, διαχείρισης και απομυθοποίησης.
Το άγχος επίδοσης αποτελεί ένα από τα πιο συχνά ψυχολογικά φορτία που βιώνουν οι έφηβοι, ιδιαίτερα σε περιόδους εξετάσεων ή κατά τον σχεδιασμό του επαγγελματικού τους μέλλοντος. Δεν πρόκειται πάντα για μια απλή ανησυχία, αλλά συχνά για μια βαθύτερη συναισθηματική κατάσταση που συνδέεται με φόβο αποτυχίας, χαμηλή αυτοεκτίμηση και τελειοθηρικές τάσεις. Πολλοί έφηβοι μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα που προβάλλουν υψηλές και μη ρεαλιστικές απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να υιοθετούν τελειοθηρικές στάσεις ζωής, ενώ για πολλούς εφήβους η αποτυχία δε βιώνεται ως αποτυχία μιας προσπάθειας, αλλά ως απόρριψη της προσωπικής τους αξίας. Αυτό ενισχύει μη λειτουργικές συμπεριφορές, όπως υπερβολικό διάβασμα και αυτό-υπονόμευση, οι οποίες με τη σειρά τους διαιωνίζουν το άγχος. Οι έφηβοι συχνά εσωτερικεύουν κοινωνικές και οικογενειακές προσδοκίες, πιστεύοντας ότι η αξία τους εξαρτάται αποκλειστικά από τις σχολικές τους επιδόσεις, ενώ πολλοί δεν έχουν ευκαιρίες να ανακαλύψουν τα δικά τους ενδιαφέροντα ή να θέσουν προσωπικούς στόχους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ψυχοσωματικά συμπτώματα, όπως αϋπνία, πονοκέφαλοι ή ακόμη και κρίσεις πανικού, σε αποφυγή και αναβλητικότητα, αλλά και σε αίσθημα ματαιότητας, επηρεάζοντας τη γενικότερη ψυχική τους ευεξία και την ταυτότητά τους.
Η συμβουλευτική και η ψυχοθεραπεία προσφέρουν ένα ασφαλές και υποστηρικτικό πλαίσιο όπου ο έφηβος μπορεί να αναγνωρίσει, να εκφράσει και να επεξεργαστεί το άγχος που βιώνει. Μέσα από ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, εντοπίζονται και αναδομούνται δυσλειτουργικές σκέψεις, π.χ. «αν δεν πετύχω στις εξετάσεις, δεν αξίζω», και καλλιεργούνται πιο ρεαλιστικές πεποιθήσεις. Παράλληλα, ενισχύονται οι δεξιότητες συναισθηματικής ρύθμισης και αναπτύσσονται στρατηγικές διαχείρισης του άγχους, όπως η ενσυνειδητότητα, οι τεχνικές χαλάρωσης και η στοχοθεσία βασισμένη σε προσωπικές αξίες και όχι σε εξωτερικές πιέσεις. Η θεραπευτική σχέση που δημιουργείται λειτουργεί ενδυναμωτικά, ενισχύοντας την αυτοεκτίμηση του εφήβου και προάγοντας μια θετικότερη, πιο ολοκληρωμένη εικόνα εαυτού, πέρα από τη σχολική του απόδοση.
Ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι μια ξεχωριστή, πολύτιμη και χρήσιμη διαδικασία για κάθε έφηβο, αλλά και ενήλικα πολλές φορές! Βοηθάει στη σωστή πληροφόρηση, στην αναζήτηση και κατάκτηση ενδιαφερόντων και κλίσεων όπως επίσης βοηθά ουσιαστικά στην αυτογνωσία και τη λήψη συνειδητών αποφάσεων.
Ενδεικτικά μέσα από τις συνεδρίες επαγγελματικού προσανατολισμού καταφέρνεις να έχει σωστή ενημέρωση για όλες τις επιλογές σπουδών, προπτυχιακών και μεταπτυχιακών, επαγγελμάτων και επαγγελματικών δικαιωμάτων, σύνδεση τμημάτων με την αγορά εργασίας αλλά και προοπτικές κάθε επαγγελματικού κλάδου. Ταυτόχρονα καταφέρνεις να ελαχιστοποιήσεις τις λάθος αποφάσεις που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε απογοήτευση ή και εγκατάλειψη σπουδών αλλά και να καλλιεργήσεις ένα αίσθημα υπευθυνότητας και αυτοπεποίθησης για τον εαυτό σου. Όπως καταλαβαίνουμε αυτό βοηθάει στην αντιμετώπιση του άγχους και της ανασφάλειας, σε μείωση του στρες που συνδέεται με το μόνιμο ερώτημα ‘’τι θα κάνω στη ζωή μου;’’, καθοδήγηση μέσα από την πολυπλοκότητα των επιλογών, ρεαλιστική εικόνα για την αγορά εργασίας, τις απαιτήσεις των κλάδων και τα επαγγέλματα του μέλλοντος αλλά και πληροφόρηση για τη σωστή ανάπτυξη δεξιοτήτων που απαιτούνται πλέον στο συνεχώς μεταβαλλόμενο εργασιακό κόσμο.
Εν κατακλείδι, θεωρούμε απαραίτητη τη σωστή, πολυδιάστατη και συνεχή υποστήριξη ενός εφήβου μέσω ψυχοθεραπείας, συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού.
